Treasurehunters Athens: Όταν στα σκουπίδια της Αθήνας κρύβονται θησαυροί

Στην Αθήνα, ακόμα και αντικείμενα παρατημένα στο πεζοδρόμιο – ένα παλιό έπιπλο, ένα παιδικό παιχνίδι ή ένα ξύλινο τραπεζάκι – μπορούν να μεταμορφωθούν σε πολύτιμους «θησαυρούς» για κάποιον άλλον.

Η ομάδα του Facebook Treasurehunters Athens έχει κινητοποιήσει χιλιάδες πολίτες, ώστε να διασώζουν καθημερινά αντικείμενα από τα σκουπίδια και να τους δίνουν μια δεύτερη ζωή, αποτρέποντάς τα από το να καταλήξουν στις χωματερές. 

Εκεί που κάτι θεωρήθηκε άχρηστο, ξαναβρίσκει αξία και γίνεται μέρος μιας αλυσίδας αλληλεγγύης και συνεργασίας μέσα στις γειτονιές της πόλης. 

Αυτό που ξεκίνησε ως μια απλή ιδέα εξελίχθηκε σε μια δυναμική κοινότητα με ισχυρούς δεσμούς – κάθε μέρα το «κυνήγι θησαυρού» στους δρόμους γεννά νέες σχέσεις εμπιστοσύνης και φιλίας μεταξύ των μελών, δημιουργώντας ένα δίκτυο κοινωνικής προσφοράς εκεί όπου πριν υπήρχαν μόνο πεταμένα αντικείμενα.

Η γέννηση μιας ιδέας και η ανάπτυξη της κοινότητας

Η ομάδα Treasurehunters Athens δημιουργήθηκε εν μέσω του πρώτου lockdown, τον Μάιο του 2020, από μία νέα Αθηναία γνωστή στο διαδίκτυο ως «Anastasia Carrots». Όπως εξηγεί η διαχειρίστρια Καλλιόπη Τσουρουπίδου, η ιδρύτρια παρατηρούσε την περίοδο της καραντίνας πολλά αντικείμενα από ανακαινίσεις να στοιβάζονται δίπλα σε κάδους και σκεφτόταν πόσο ωραίο θα ήταν να υπήρχε μια μεγάλη αποθήκη για να τα συγκεντρώνει. Αντ’ αυτού, αποφάσισε να δημιουργήσει μια διαδικτυακή ομάδα όπου περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούν να βλέπουν αυτά τα ευρήματα και να τα παραλαμβάνουν – εφόσον τους είναι χρήσιμα – προτού καταλήξουν στα σκουπίδια. 

Η απλή αυτή ιδέα, να μοιράζονται τοποθεσίες και φωτογραφίες από χρήσιμα πράγματα που βρέθηκαν πεταμένα, αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική. 

Από τα πρώτα της βήματα, η σελίδα αγκαλιάστηκε θερμά. Σήμερα, το γκρουπ της Αθήνας αριθμεί περίπου 153.300 μέλη, ένδειξη του πόσοι πολλοί αγκαλιάζουν την κουλτούρα της επαναχρησιμοποίησης και της συνεργασίας. Μάλιστα, το παράδειγμα της Αθήνας έχει εμπνεύσει τη δημιουργία ανάλογων ομάδων σε άλλες πόλεις, όπως στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, την Ορεστιάδα, την Κατερίνη, τη Ρόδο και τη Σύρο. 

Η ραγδαία αυτή ανάπτυξη υπογραμμίζει την ανάγκη των πολιτών για εναλλακτικές λύσεις αλληλεγγύης και βιωσιμότητας στην καθημερινότητά τους, ειδικά σε μια περίοδο παρατεταμένων οικονομικών δυσκολιών.

Πώς λειτουργεί το «κυνήγι θησαυρού» στους δρόμους

Η λειτουργία της ομάδας είναι απλή και συμμετοχική. Όταν ένα μέλος εντοπίσει κάποιο αντικείμενο πεταμένο, το φωτογραφίζει και δημοσιεύει μια ανάρτηση στην ομάδα, αναφέροντας τι βρήκε, πού ακριβώς βρίσκεται και πότε το εντόπισε. 

Αυτή η δημοσίευση λειτουργεί αμέσως σαν σήμα συναγερμού για τους υπόλοιπους, μια εθελοντική ενημέρωση για τα κρυμμένα «διαμάντια» της πόλης που περιμένουν νέο ιδιοκτήτη. 

Στις περιπτώσεις που κάποιο μέλος προσφέρει το δικό του αντικείμενο πριν το πετάξει (αγγελίες τύπου «Χαρίζεται»), η ανάρτηση περιλαμβάνει φωτογραφίες, την περιοχή και λεπτομέρειες (π.χ. αν επείγει η απομάκρυνσή του, αν βρίσκεται σε όροφο κ.λπ.), ώστε οι ενδιαφερόμενοι να επικοινωνήσουν απευθείας και να κανονίσουν την παραλαβή. 

Αν όμως πρόκειται για αντικείμενο που βρίσκεται ήδη δίπλα σε κάδο σκουπιδιών, τότε ισχύει το γνωστό «όποιος πρόλαβε, τον Κύριον είδε», δηλαδή όποιος φτάσει πρώτος να το πάρει – first come, first served. 

Από τα σκουπίδια σε νέα ζωή: αντικείμενα με ιστορία

Τα ευρήματα που ανεβαίνουν στην ομάδα ποικίλλουν από τα πλέον συνηθισμένα μέχρι τα πλέον απρόβλεπτα. Καθημερινά εντοπίζονται έπιπλα κάθε είδους – καναπέδες, τραπέζια, καρέκλες, ντουλάπες, γραφεία – αλλά και οικιακές συσκευές, παιχνίδια, παιδικά καροτσάκια, βιβλία και άλλα πολλά. 

Δεν λείπουν όμως και οι εκπλήξεις: οι «θησαυροκυνηγοί» έχουν δει δίπλα στους κάδους ακόμη και αντικείμενα όπως μια μεγάλη φουσκωτή σωσίβια λέμβο, ένα… πραγματικό φέρετρο, ή έναν μηχανισμό ανελκυστήρα σκάλας – ευρήματα ασυνήθιστα που όντως εμφανίστηκαν στην ομάδα τους τελευταίους μήνες. 

Πολλά από τα αντικείμενα αυτά κουβαλούν μαζί τους μια γοητεία περασμένων εποχών. Δεν είναι λίγες οι φορές που μέλη της ομάδας ανακαλύπτουν αντίκες και συλλεκτικά κομμάτια: από αριστοκρατικούς πολυελαίους και περίτεχνους καθρέφτες μέχρι κλασικούς μπουφέδες με μαρκετερί και καναπέδες εποχής Louis Quinze – όλα τους μοναδικά δείγματα μιας άλλης εποχής. 

Για παράδειγμα, πρόσφατα αναρτήθηκε στην ομάδα ένας σκαλιστός καναπές βικτωριανού στυλ , συνοδευόμενο από την περιγραφή «φανταστικό έργο τέχνης – Κυψέλης 49, δίπλα στον κάδο». 

Μια τόσο λεπτομερής ανάρτηση μετατρέπει το παρατημένο έπιπλο σε ευκαιρία: μέσα σε λίγες ώρες, ένας νέος ενδιαφερόμενος μπορεί να το πάρει στο σπίτι του, δίνοντας του ξανά αξία και θέση σε μια νέα ιστορία. Έτσι, μέσα από την ομάδα, πολλά αντικείμενα με νοσταλγική αξία βρίσκουν και πάλι θαυμαστές, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν της πόλης.

Αλληλεγγύη, συνεργασία και ανθρώπινες ιστορίες

Πίσω από τα αντικείμενα που αλλάζουν χέρια, βρίσκονται οι άνθρωποι και οι σχέσεις που χτίζονται γύρω από αυτά. Η δύναμη της σελίδας έγκειται στην ανιδιοτελή διάθεση των μελών να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον, δίνοντας νέο νόημα σε πράγματα που οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες τους θεώρησαν άχρηστα.

Στην κοινότητα αυτή δεν υπάρχουν χρηματικές συναλλαγές ή ιδιοτέλεια – οι «κυνηγοί θησαυρών» δεν αποσκοπούν στο κέρδος ή στην εκμετάλλευση, παρά μόνο στην χαρά της προσφοράς και της διάσωσης ενός αντικειμένου.  

Πολλά μέλη μάλιστα δεν διστάζουν να συνεργαστούν πρακτικά: βοηθούν άλλους να μεταφέρουν ογκώδη έπιπλα, ανταλλάσσουν ιδέες για την επισκευή και την αναπαλαίωση αντικειμένων, προσφέρουν συμβουλές και τεχνογνωσία όπου μπορούν.

Μέσα από αυτές τις μικρές πράξεις συνεργασίας, η σελίδα έχει ξεπεράσει τον αρχικό της σκοπό και έχει μετατραπεί σε ένα είδος κοινωνικού δικτύου αλληλοβοήθειας.

Κάθε ανάρτηση δεν είναι απλώς μια πληροφορία, αλλά η αφορμή να έρθουν σε επαφή άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι που μοιράζονται τις ίδιες αξίες. Τα οφέλη αυτής της συλλογικής προσπάθειας απλώνονται σε πολλαπλά επίπεδα. Για πολλούς συμπολίτες με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες, το Treasurehunters Athens έχει εξελιχθεί σε σανίδα σωτηρίας: ένα παλιό τραπέζι που βρίσκουν μέσω της ομάδας μπορεί να λύσει το πρόβλημα επίπλωσης ενός νέου σπιτιού, ενώ μια σειρά από μεταχειρισμένα βιβλία μπορεί να ανοίξει ορίζοντες γνώσης σε έναν φοιτητή που δεν θα μπορούσε να τα αγοράσει αλλιώς. 

Επιπλέον, η δράση της ομάδας ωφελεί και την ίδια την πόλη: κάθε αντικείμενο που σώζεται είναι ένα αντικείμενο λιγότερο στους ήδη επιβαρυμένους χώρους υγειονομικής ταφής, ενώ μειώνεται και ο φόρτος για τις δημοτικές υπηρεσίες καθαριότητας ως προς την απομάκρυνση ογκωδών αντικειμένων από τους δρόμους.

Πρόκειται λοιπόν για ένα εγχείρημα όπου όλοι κερδίζουν – οι άνθρωποι, η κοινωνία και το περιβάλλον.

Θετικό αποτύπωμα σε εποχή κρίσης και υπερκατανάλωσης

Σε μια εποχή παρατεταμένης οικονομικής δυσκολίας, όπου κάθε τι «περιττό» μοιάζει με πολυτέλεια, πρωτοβουλίες όπως το Treasurehunters Athens προσφέρουν ένα αισιόδοξο αντίβαρο. 

Η δραστηριότητα της ομάδας αποδεικνύει έμπρακτα ότι η αξία ενός αντικειμένου είναι υποκειμενική – αυτό που για κάποιον είναι σκουπίδι, για κάποιον άλλο μπορεί να γίνει ένας θησαυρός που θα του προσφέρει χαρά και χρησιμότητα. 

Παράλληλα, προάγει μια πιο βιώσιμη και συνειδητή στάση ζωής σε μια εποχή καταναλωτικής υπερβολής, δείχνοντας πως η επαναχρησιμοποίηση και η συνεργασία μπορούν να αποτελέσουν λύση στο φαινόμενο της υπερκατανάλωσης. 

Το κοινωνικό και πολιτισμικό αποτύπωμα αυτής της κοινότητας είναι ήδη ορατό στην Αθήνα: έχει καλλιεργήσει μια κουλτούρα αλληλεγγύης, εμπιστοσύνης και σεβασμού προς τα αντικείμενα και τους ανθρώπους. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι μια απλή σελίδα στο Facebook εξελίχθηκε σε σύμβολο αλληλεγγύης και συνεργασίας για την πόλη, απαντώντας σε πραγματικές ανάγκες της με έναν δημιουργικό, συλλογικό τρόπο.